DW TÜRKÇE: TARIMDA BETON ETKİSİ: ÜÇ MİLYON HEKTAR ALAN YOK OLDU- 1 NİSAN 2023
![DW TÜRKÇE: TARIMDA BETON ETKİSİ: ÜÇ MİLYON HEKTAR ALAN YOK OLDU- 1 NİSAN 2023](https://icerik.zmo.org.tr/uploads/portal/resimler/bizden/orj/83580_11_03_46.jpg)
Türkiye`de bulunan tarım arazilerinin amaç dışı kullanımı giderek artarken, bunun bir örneğini oluşturan bir yasa maddesi daha bu hafta TBMM`de tartışmalı bir şekilde kabul edildi.
Çevre Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi`nin Meclis`ten geçen 3 ve 4`üncü maddelerine göre Adana Karataş`ta Tarıma Dayalı İhtisas (Sera) Organize Sanayi Bölgesi kurulacak.
Türkiye`de son 20 yılda yaklaşık 3 milyon hektar tarım arazisinin amacı dışında kullanıldığına işaret eden uzmanlar ise tarım arazilerinin betonlaşmasının geri dönüşü olmadığını vurguluyor ve ekliyor: "Topraktan vazgeçerek gıda fiyatlarını düşürmek mümkün değil."
Dörtte üçü Hazine arazisi olmak zorunda
Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgesi (TDİOSB), hayvansal veya bitkisel üretim yapan işletmelerin ve bu işletmelerde üretilen ürünlerin işlenmesine yönelik sanayi tesislerinin yer aldığı mal ve hizmet üretim bölgesine verilen isim. Tarım ve Orman Bakanlığı`nın hazırladığı kitapçığa göre TDİOSB`ler için belirlenen toplam alanın en az yüzde 75`inin Hazine arazisi olma zorunluluğu bulunuyor.
DW Türkçe`ye konuşan tarım yazarı Ali Ekber Yıldırım, Türkiye`de TDİOSB`lerin adeta bir moda gibi yayıldığını, birçok ilde valilikler ve belediyelerin bu konuda yarıştığını anlatıyor.
"Tarıma kazandırılması gereken alanlar"
Hazine arazisi bulununca TDİOSB`ler için uygun olsun olmasın böyle bir çalışma başlatıldığını söyleyen Yıldırım, "Ağırlıklı olarak mera alanı oluyor. Ya da çiftçilerin kullanmadığı bir alan gibi görünüyor. Ama aslında tarıma kazandırılması gereken alanlar bunlar" diyor.
Öte yandan bir bölgede TDİOSB kurulmasıyla tarım dışına çıkarılan alan, tesisin kurulduğu yerle sınırlı kalmıyor. TDİOSB çevresinde yapılaşma artıyor. Yıldırım, bunu şöyle açıklıyor: "Kurulduğu zaman orada çalışanlar nerede kalacak, haydi onlara bir de konut yapalım, onun altyapısı için gerekli olan alanı yine amaç dışı kullanıma çıkaralım gibi o bölge bir anda genişliyor."
Tarım ve Orman Bakanlığı`na göre Türkiye genelinde 15 tane TDİOSB bulunuyor. TDİOSB`lerle üreticilerin kümelenmesinin sağlandığı, ucuz maliyetli üretimin teşvik edildiği, tarım-sanayi entegrasyonunun gelişmesinin amaçlandığı ifade ediliyor.
Ancak uzmanlar birçok yerde buna ihtiyaç olsa da istenen katkıyı sağlayabilmesi için altyapısının iyi planlanması, kurulduğu bölgede üreticiye, tüketiciye ve ihracata etkisinin iyi hesaplanması gerektiğine işaret ediyor.
"Siparişle yatırım istisnası getiriliyor"
Adana Karataş`ta bitkisel üretim faaliyetleri için kurulacak Organize Sanayi Bölgesi için 306 hektar alan kullanılacak.
TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası Türkiye genelinde sera üretimini desteklese de tarım alanlarının siparişle amaç dışı kullanımına karşı olduklarını belirtiyor.
DW Türkçe`ye konuşan Ziraat Mühendisleri Odası Genel Başkanı Baki Remzi Suiçmez`e göre tesis için yer seçimi Anayasa`nın 44 ve 45`inci maddesi, 5400 sayılı Toprak Koruma Kanunu, Mera Kanunu ve Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgeleri Yönetmeliği`nde belirlenen hususlara göre yapılmalı. Yasaların, yönetmeliklerin Meclis`te oylanarak belli yatırımlara istisna getirecek şekilde gündeme getirilmesi yanlış.
Suiçmez, "2019 yılında Adana`da Valilik, belediye, ticaret odası dahil olmak üzere bu konuda gerekli izinlerin alındığının söylendiği, kıyı yasasıyla ilgili sorunların yaşandığının söylendiği bir ortamda mevzuatı devre dışı bırakarak sipariş bir yasa maddesiyle bu konunun Meclis`te çözülmesini doğru bulmuyoruz" diyor.
"Alanda enerji kaynağı ve su yok"
Sera yatırımında birinci maliyet kaleminin ısıtma olduğunu, seranın ısıtılması için gerekli harcamaların toplam maliyetin yüzde 60-70`ini oluşturduğunu dile getiren Ali Ekber Yıldırım ise Adana`da TDİOSB`nin kurulacağı yerde doğal gaz veya jeotermal enerji kaynağının olmadığını söylüyor.
Bölgede 2,5 milyar liralık bir yatırım öngörüldüğünü ifade eden Yıldırım, "Domatesi ucuzlatacak diye bu kadar yatırım öngörülüyor. Bununla ucuzlar mı? Eğer maliyeti düşüremezseniz ucuzlamaz. Dolayısıyla yatırım yerinin iyi seçilmesi lazım. Altyapı koşullarının iyi olması lazım. Yine benim bildiğim kadarıyla Adana`daki alanda su da yok" diye konuşuyor.
CHP ise projeyi bazı çekincelerle birlikte destekliyor.
DW Türkçe`ye konuşan CHP Adana Milletvekili Ayhan Barut projede doğrudan 2 bin kişi, dolaylı olarak 5 bin kişinin istihdam edilmesinin hedeflendiğini belirterek, "Bu projeye biz asla karşı durmadık, çoğu yönüyle de destek verdik. Kıyıların korunması ve ileri teknolojiye dayalı tarımsal üretime dair kamu yararının hangisinin daha fazla olduğunu göz önüne alarak, burada tarımsal üretimin daha fazla bölgeye katma değer koyacağını ve istihdam yaratacağını uygun gördük" diyor.
Ancak Barut`a göre projeyle ilgili soru işaretleri de var. Projenin çalışma ayrıntılarının kamuoyuyla paylaşılmadığını ifade eden Barut, "Bölgenin ve komşu çevrenin tarımsal alanlarındaki rant değerlerindeki artış konusunda bir değerlendirme analizi yapılıp yapılmadığının da öğrenilmesi elzemdir" diyor.
Bölgeden fay hattı geçiyor
Öte yandan TDİOSB`nin planlandığı alan Karataş Yumurtalık fay hattı üzerinde bulunan bir bölgede yer alıyor.
Ayhan Barut, "Bu bölgede depreme dayalı etütler yapılmış mıdır? Bu etütler bölgeyle ve kamuoyuyla paylaşılmış mıdır? Bu bölgeye dair jeoteknik önlemler alınmış mıdır" diye soruyor ve ekliyor: "Çünkü burası tarım toprağı, alüvyal topraklar ve sıvılaşmaya neden olan bir yerdir. Özellikle bu konuda araştırma yapılmasını istiyoruz. Çok katlı binaların burada yapılmasını da sakıncalı buluyoruz."
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı`na göre 1989-2018 döneminde, toplam 2,6 milyon hektar tarım arazisinin tarım dışı kullanımına izin verildi. 2005-2018 arasında 722 bin, 2018`de 21 bin hektardan fazla alan için tarım dışı amaçla kullanım izni alındı.
Haber: Pelin ÜNKER
Haber kaynağına ulaşmak için lütfen TIKLAYINIZ.